Reconstructie orgel St. Querico

Op dit moment zijn wij bezig om een nieuwe replica te maken naar een historische afbeelding. Het gaat om een inlegwerk dat rond 1485 gemaakt is door een zeer kundige intarsist. Het gaat om Antonio Barili, (1453-1516). Hij heeft voor de Dom in Siena het volgende inlegwerk gemaakt: Tarsia con organo e figura in ascolto. Het werk bevindt zich nu in de kerk van San Quirico d’Orcia.


Een echtpaar dar zeer betrokken is bij muziek maken op orgels, die naar oude afbeeldingen gereconstrueerd zijn is bij ons terecht gekomen omdat wij op dit vlak een grote ervaring hebben. Zij willen graag dat dit instrument niet alleen zo historisch juist mogelijk bespeeld wordt, maar dat het hele reconstructie proces uiterst verantwoord plaats vindt. Het is de bedoeling dat een zeer ervaren organiste uit Bazel, Catalina Vicens het orgel gaat gebruiken. De ervaren musicus Jankees Braaksma fungeert bij dit project als adviseur.

Wij zijn in onze werkplaats in Stapelmoor met de bouw van dit orgel begonnen Het pijpwerk, de windlade, het klavier en de windvoorziening zijn grotendeels vervaardigd. Op dit moment wordt de kas gemaakt. Het inlegwerk zal door Iskander Breebaart verzorgd worden. Hij werkt regelmatig ook voor het Rijksmuseum in Amsterdam. Oorspronkelijk is het inlegwerk met ivoor gebeurt, maar omdat dit nu niet meer geoorloofd is hebben we voor been gekozen.

Via een bevriende organist in Italië, Liuwe Tamminga, zijn we erachter gekomen dat deze afbeelding hoogst waarschijnlijk van een destijds reëel bestaand orgel is. Het zou om Laurenzo da Prato gaan, dezelfde orgelmaker die ook het oudste orgel in Bologna gemaakt heeft.

Bij het kijken naar deze afbeelding valt op dat de grote uiterlijke vorm nog duidelijk gotisch is, maar de ornamentiek heeft al renaissancistische eigenschappen. Hierbij valt de marquetterie boven en onder het klavier en langs de pijpen op. Aan de korte zijkant zijn wapens aangebracht. Het bovenste is van Sienna en de onderste van de toenmalige opdrachtgever.

Aan deze

zijkant zijn ook 5 registersleepjes zichtbaar. Wanneer je deze een functie moet geven zijn wij met de volgende interpretatie gekomen. Aangezien de stok waar de pijpen opstaan niet al te dik kan zijn zullen de voorste en de achterste sleep samen de “Doof” laten klinken.

Tussen de grote pijpen van dit register staan duidelijk kleinere pijpen afgebeeld. In gotische traditie kan dit een samengesteld register betreffen dat uit octaven en quinten bestaat. Net iets als de huidige mixtuur, alleen komen er geen koren bij; zodra er meer ruimte op de stok beschikbaar komt omdat de diameters van de pijpen afnemen, komt er een verdubbeling van het aanwezige koor bij. Daardoor ontstaat bovenin een toename van de klankintensiteit, niet het volume. De één na achterste sleep laat een register spreken dat een octaaf hoger dan de Doof klinkt; een Ottava. Voor de tweede sleep van de voorkant hebben wij een heel eigen interpretatie. Wij maken een zeer kortbekerig regaal dat onder de windlade hangt. Dit register kan gestemd worden door het schuine paneel boven het klavier uit te nemen.

Ook valt op dat bij dit klavier aan beide zijkanten een verhoogde toets is aangebracht. Dit past in de Italiaanse traditie om extra klankeffecten te kunnen maken. Het toetsje links zal voor de “Grilli” dienen, twee heel hoge pijpjes die een krekel geluid imiteren. De rechter toets zal een “Rossingole”, een nachtegaal bedienen, een pijpje dat in een bakje water hangt en daardoor een tsjilpend geluid maakt.

De toetsomvang zal zijn vanaf fº, gº, aº, bº, hº, c¹, cis¹ en chromatisch door naar f³.

Reacties zijn gesloten.